Η κρίση σε αριθμούς
Ένα σπίτι κοστίζει σήμερα σχεδόν το τριπλάσιο απ’ ό,τι πριν από δέκα χρόνια
Οι μισθοί έμειναν πίσω, η δημόσια κατοικία σχεδόν δεν υπάρχει και εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια μένουν άδεια. Εδώ είναι τα επίσημα στοιχεία, με τις πηγές τους, ώστε να μπορεί ο καθένας να τα ελέγξει.
Οκτώ αριθμοί που εξηγούν την κρίση
+180%
τόσο ανέβηκαν οι τιμές των σπιτιών από το 2015 ως το 2025, η δεύτερη μεγαλύτερη άνοδος στην ΕΕ. Μέσος όρος ΕΕ: +65%.
Eurostat, 2026
27,2%
των ενοικιαστών σε τιμές αγοράς ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματος για τη στέγη. Μέσος όρος ΕΕ: 18,6%.
Eurostat, 2025
17,79 €/m²
είναι το διάμεσο ενοίκιο στα νέα συμβόλαια στη Λισαβόνα. Το εθνικό διάμεσο ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 10 €/m².
INE, 2ο τρίμ. 2026
920 €
είναι ο μικτός κατώτατος μισθός το 2026 (περίπου 819 € καθαρά). Ένα διαμέρισμα 70 m² με δύο υπνοδωμάτια στη Λισαβόνα κοστίζει περίπου 1.245 € τον μήνα.
Νομοθετικό διάταγμα 139/2025
723 215
κενές κατοικίες, 12,1% του συνόλου των κατοικιών. Πάνω από τις μισές, περίπου 375.000, δεν διατίθεντο ούτε προς πώληση ούτε προς ενοικίαση.
INE, Απογραφή 2021
≈2%
των σπιτιών είναι δημόσια κατοικία, από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη, ύστερα από δεκαετίες υποχρηματοδότησης.
ISCTE, 2025
28,9 χρόνια
είναι η μέση ηλικία στην οποία οι νέοι φεύγουν από το πατρικό τους. Μέσος όρος ΕΕ: 26,2.
Eurostat, στοιχεία 2024
1447
εντολές έξωσης εκδόθηκαν το 2025, 44% περισσότερες από την προηγούμενη χρονιά. Περιλαμβάνουν υποθέσεις που ξεκίνησαν σε προηγούμενα χρόνια.
IGFEJ, μέσω Público
Πώς φτάσαμε ως εδώ
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία, αλλά όλες έχουν λύση.
Το σπίτι έγινε επένδυση
Οι «χρυσές βίζες» και οι φοροαπαλλαγές για νέους κατοίκους τράβηξαν κεφάλαια στα ακίνητα. Σήμερα, οι αγοραστές με φορολογική κατοικία στο εξωτερικό κάνουν περίπου το 5% των αγορών, αλλά όσοι είναι εκτός ΕΕ πληρώνουν κατά μέσο όρο τα διπλά (470.000 €, έναντι 234.000 € για όσους έχουν φορολογική κατοικία στην Πορτογαλία). Η Τράπεζα της Πορτογαλίας θεωρεί την εξωτερική ζήτηση σημαντική για την εξέλιξη των τιμών.
Συγκεντρωμένη βραχυχρόνια μίσθωση
Στα ιστορικά κέντρα της Λισαβόνας και του Πόρτο, ολόκληρες πολυκατοικίες άδειασαν από κατοίκους και έγιναν καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Στην Πορτογαλία, 1 ποσοστιαία μονάδα περισσότερη βραχυχρόνια μίσθωση σε έναν δήμο ανέβασε τις τιμές των σπιτιών κατά 3,7% (Franco και Santos, 2021).
Λίγη δημόσια κατοικία
Το δημόσιο απόθεμα κατοικιών φτάνει περίπου τα 120.000 σπίτια, γύρω στο 2% του συνόλου, έναντι 7% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Με τόσο λίγη δημόσια κατοικία, όσοι έχουν χαμηλά εισοδήματα εξαρτώνται μόνο από την αγορά.
Χτίζονται λίγα
Ο κατασκευαστικός κλάδος εκτιμά ότι χρειάζονται 45.000 νέα σπίτια τον χρόνο. Την τελευταία δεκαετία χτίζονταν περίπου 15.000 τον χρόνο, και το 2025 ολοκληρώθηκαν περίπου 30.000.
Μισθοί που έμειναν πίσω
Από το 2015 ως το 2025, οι τιμές των σπιτιών ανέβηκαν 180%. Την ίδια περίοδο, ο κατώτατος μισθός ανέβηκε 72%, από 505 € σε 870 €. Η στέγη ακρίβυνε πάνω από δύο φορές περισσότερο από τους χαμηλότερους μισθούς.
Άδεια σπίτια εκτός αγοράς
Η απογραφή του 2021 κατέγραψε 723.215 κενές κατοικίες. Πολλές είναι υποβαθμισμένες, αλλά πάνω από τις μισές δεν διατίθεντο ούτε προς πώληση ούτε προς ενοικίαση, σχεδόν 90.000 από αυτές στη μητροπολιτική περιοχή της Λισαβόνας.
Για να δεις
Ο εξευγενισμός στον κινηματογράφο
Η συλλογικότητα Left Hand Rotation κινηματογραφεί τον εξευγενισμό πολύ πριν η λέξη φτάσει στις εφημερίδες. Με έδρα τη Λισαβόνα από το 2011, καταγράφει πώς ο τουρισμός και η κερδοσκοπία αδειάζουν τις γειτονιές και, από το 2010 έως το 2021, έφερε τα εργαστήρια «Gentrificación no es un nombre de señora» σε 17 πόλεις 9 χωρών. Οι ταινίες είναι δωρεάν.
O que vai acontecer aqui?
Τα κινήματα που υπερασπίζονται το δικαίωμα να ζει κανείς στη Λισαβόνα, όπως τα αφηγούνται όσοι αντιστέκονται στις εξώσεις. Γυρίστηκε μαζί με τα Stop Despejos και Habita!.
Terramotourism
Το 1755 ένας σεισμός κατέστρεψε τη Λισαβόνα. Σήμερα η πόλη τρέμει από έναν τουριστικό σεισμό που διώχνει τους κατοίκους της από το κέντρο.
Alfama é Marcha
Η προετοιμασία της λαϊκής πορείας της Alfama και ένα ερώτημα: πώς θα αποφύγουμε να γίνει η ζωή της γειτονιάς φολκλόρ για τουρίστες;
Janela
Η Λισαβόνα από ένα παράθυρο: έξω, η πόλη ανακαινίζεται βιαστικά για την άφιξη των επισκεπτών.
Bonfim. Ilhas do tesouro
Σε ένα εργαστήριο με συλλογικότητες της γειτονιάς, οι συμμετέχοντες χαρτογράφησαν τις συγκρούσεις για τη στέγη στο Bonfim και γέμισαν τους δρόμους με αφίσες.
Bye and thanks for nothing
Μια δράση στο λιμάνι της Ponta Delgada ενάντια στη μαζική άφιξη κρουαζιερόπλοιων στο São Miguel, με τη συλλογικότητα Habitat Açores.
Ficción inmobiliaria
Αποσπάσματα από ταινίες μυθοπλασίας όπου η κερδοσκοπία με τα ακίνητα και ο εξευγενισμός είναι μέρος της ιστορίας. Υπάρχει και δεύτερο μέρος (ανοίγει σε νέα καρτέλα).
O nosso último filme sobre Lisboa
Από την Expo 98 έως τις πιο πρόσφατες διαμαρτυρίες, μαζί με την κατεδάφιση του Bairro da Jamaica στο Seixal. Έκανε πρεμιέρα στο DocLisboa στις 22 Οκτωβρίου 2026 και θα είναι διαθέσιμη δωρεάν στο site της συλλογικότητας.
Museo de los Desplazados
Ένα ανοιχτό, συνεργατικό αρχείο για τον εξευγενισμό και τους ανθρώπους που εκτοπίζει, φτιαγμένο από τα εργαστήρια της συλλογικότητας.
Gentrificación no es un nombre de señora
Εργαστήρια για τον εξευγενισμό και τον ρόλο του πολιτισμού σε αυτόν, σε 17 πόλεις 9 χωρών, ανάμεσά τους η Λισαβόνα και το Πόρτο.
Τα βίντεο βρίσκονται στο Vimeo και φορτώνονται μόνο όταν πατήσεις «Δες την ταινία». Από εκεί και πέρα το Vimeo μπορεί να αποθηκεύσει cookies στον φυλλομετρητή σου.
Αλληλεγγύη
Υποθέσεις που στηρίζουμε
Η υπεράσπιση του σπιτιού είναι και υπεράσπιση του τόπου όπου ζούμε. Αυτές είναι υποθέσεις που στηρίζει η Cultura no Muro και σε προσκαλούμε να τις γνωρίσεις.
Quinta dos Ingleses: πολυτελή διαμερίσματα εκεί όπου λείπουν σπίτια για να ζήσει κανείς
Στο Carcavelos, απέναντι από την παραλία, η Quinta dos Ingleses έχει περίπου 52 εκτάρια πράσινου, από τα οποία τα 35 είναι πευκοδάσος. Το όνομά της προέρχεται από τους Άγγλους της εταιρείας του υποθαλάσσιου τηλεγραφικού καλωδίου, που έφτασε εκεί το 1870. Όσοι την υπερασπίζονται την αποκαλούν «ο τελευταίος πράσινος πνεύμονας της Linha».
Το σχέδιο που ενέκρινε ο δήμος του Cascais επιτρέπει να χτιστούν εκεί περίπου 850 διαμερίσματα, σε κτίρια έως επτά ορόφων, καθώς και ξενοδοχεία και καταστήματα. Η έκταση ανήκει στην κατασκευαστική εταιρεία Alves Ribeiro. Δεν είναι σπίτια για όσους δουλεύουν εδώ: ο Τύπος τα περιγράφει ως πολυτελή διαμερίσματα.
Τον Απρίλιο του 2024, περίπου 40 άνθρωποι ζούσαν στο κτήμα σε σκηνές και τροχόσπιτα, επειδή δεν μπορούσαν να πληρώσουν ενοίκιο. Χρειάστηκε να φύγουν για να ξεκινήσουν τα έργα, και ο δήμαρχος τους αρνήθηκε κοινωνική κατοικία.
Το SOS Quinta dos Ingleses είναι ένα κοινωνικό και ακομμάτιστο κίνημα, σύλλογος από το 2021 και περιβαλλοντική μη κυβερνητική οργάνωση από το 2024. Υπερασπίζεται το πευκοδάσος, την παραλία και τη μνήμη του τόπου και, τον Οκτώβριο του 2023, προσέφυγε στη δικαιοσύνη κατά του δήμου, θεωρώντας ότι το έργο παραβιάζει τους κανόνες προστασίας της ακτής.
Covas do Barroso: το χωριό που δεν θέλει ορυχείο
Στο Covas do Barroso, στον δήμο Boticas, η βρετανική εταιρεία Savannah Resources θέλει να ανοίξει τέσσερα ανοιχτά ορυχεία λιθίου, βάθους περίπου 100 μέτρων, καθώς και χώρους απόθεσης αποβλήτων και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Το Barroso είναι η μοναδική περιοχή Παγκόσμιας Γεωργικής Κληρονομιάς του FAO στην Πορτογαλία, αναγνωρισμένη το 2018 για τη γεωργία και την κτηνοτροφία που διαμορφώνουν το τοπίο εδώ και αιώνες, με κοινοτικές γαίες, τα baldios, που τις διαχειρίζονται μαζί οι γείτονες.
Ο σύλλογος Unidos em Defesa de Covas do Barroso και οι συνιδιοκτήτες των baldios υπερασπίζονται τη γη, το νερό και τον τρόπο ζωής του χωριού. Η κυβέρνηση επέτρεψε στην εταιρεία να καταλάβει ιδιωτικές και κοινοτικές εκτάσεις χωρίς τη συμφωνία των ιδιοκτητών, και τα δικαστήρια έχουν ήδη αναστείλει τις εργασίες περισσότερες από μία φορές, την τελευταία τον Ιούνιο του 2026.
Κανείς δεν πρέπει να χάσει τη γη ή το σπίτι του χωρίς τη συναίνεσή του, χωρίς δίκαιη αποζημίωση και χωρίς σοβαρή εκτίμηση των επιπτώσεων.
Κάνε τη φωνή σου να ακουστεί
Πολεοδομικά σχέδια, μεγάλα οικιστικά έργα, ορυχεία και άλλα έργα που αλλάζουν τον τόπο περνούν από δημόσια διαβούλευση πριν προχωρήσουν. Στην πύλη Participa βλέπεις τις ανοιχτές διαβουλεύσεις και μπορείς να πεις τη γνώμη σου. Όσο περισσότεροι συμμετέχουν, τόσο πιο δύσκολο είναι να αγνοηθούν.
Χρονολόγιο
Τι άλλαξε στον νόμο
2006
Νέο Καθεστώς Αστικής Μίσθωσης (NRAU)
Ο Νόμος 6/2006 (NRAU) ορίζει τους σημερινούς κανόνες για τη διάρκεια των συμβολαίων, την αναπροσαρμογή των ενοικίων και τη λήξη της μίσθωσης.
2009
Φοροαπαλλαγές για νέους κατοίκους
Το καθεστώς των «μη συνήθων κατοίκων» (νομοθετικό διάταγμα 249/2009) δίνει δέκα χρόνια μειωμένης φορολογίας σε όποιον έρχεται να ζήσει στην Πορτογαλία. Ανεβάζει την πίεση στις τιμές στις μεγάλες πόλεις και κλείνει για νέους κατοίκους το 2024.
2012
Χρυσές βίζες
Ο Νόμος 29/2012 δίνει άδεια διαμονής σε όποιον αγοράσει ακίνητα από 500.000 € και πάνω. Μέχρι το 2023, η συντριπτική πλειονότητα αυτών των βιζών δίνεται για αγορά σπιτιών.
2012
Ο «νόμος για τα ενοίκια»
Ο Νόμος 31/2012 διευκολύνει την αύξηση των παλιών ενοικίων και τις εξώσεις, και δημιουργεί μια ταχεία διαδικασία έξωσης. Είναι ο νόμος που οι κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας ζητούν να καταργηθεί.
2014
Βραχυχρόνια μίσθωση
Το νομοθετικό διάταγμα 128/2014 θεσπίζει το καθεστώς της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε τουρίστες (alojamento local). Ολόκληρες πολυκατοικίες στη Λισαβόνα και στο Πόρτο βγαίνουν από την αγορά κατοικίας.
2019
SIGI
Το νομοθετικό διάταγμα 19/2019 δημιουργεί τις εισηγμένες εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητα (SIGI), που αγοράζουν σπίτια για να τα νοικιάσουν με το φορολογικό καθεστώς των επενδυτικών ταμείων.
2019
Προστασία ενοικιαστών και νόμος-πλαίσιο
Οι νόμοι 12/2019 και 13/2019 απαγορεύουν την παρενόχληση των ενοικιαστών και δίνουν περισσότερη σταθερότητα στα συμβόλαια. Ο Νόμος 83/2019 αναγνωρίζει τη στέγη ως θεμελιώδες δικαίωμα. Πολλά από όσα προβλέπει μένουν ακόμα στα χαρτιά.
2023
Το πακέτο «Mais Habitação»
Ο Νόμος 56/2023 («Περισσότερη στέγη») περιορίζει στο 2% την αύξηση του ενοικίου στα νέα συμβόλαια για σπίτια που ήταν ήδη νοικιασμένα, καταργεί τις χρυσές βίζες για ακίνητα και αλλάζει τους κανόνες για τη βραχυχρόνια μίσθωση και τα εγκαταλελειμμένα σπίτια.
2024
Νέος νόμος για τη γη
Το νομοθετικό διάταγμα 117/2024 επιτρέπει να γίνεται η αγροτική γη οικιστική για να χτιστούν κατοικίες, στο πλαίσιο του προγράμματος «Construir Portugal».
2026
Ταχύτερες εξώσεις: δεν έγινε ακόμα νόμος
Το νομοσχέδιο 103/XVII καταργεί το όριο του 2% στα νέα συμβόλαια και επιταχύνει τις εξώσεις για απλήρωτα ενοίκια. Ψηφίστηκε επί της αρχής στις 30 Σεπτεμβρίου, με τις ψήφους των PSD, IL και CDS και την αποχή του Chega, και τώρα συζητείται κατ’ άρθρον. Προλαβαίνουμε ακόμα να το σταματήσουμε.
Πηγές
Στοιχεία αναθεωρημένα τον Οκτώβριο του 2026. Οι επιστημονικές μελέτες που στηρίζουν κάθε πρόταση βρίσκονται στη σελίδα Τι διεκδικούμε. Αν βρεις κάποιο λάθος ή έχεις πιο πρόσφατα στοιχεία, ενημέρωσέ μας.
- INE, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Πορτογαλίας: Δείκτης Τιμών Κατοικιών, ενοίκια νέων συμβολαίων, Απογραφή 2021
- Eurostat: δείκτης τιμών κατοικιών, ηλικία αποχώρησης από το πατρικό
- PORDATA: ιστορικές σειρές για τη στέγαση, τους μισθούς και τον πληθυσμό
- ΟΟΣΑ, Affordable Housing Database: κοινωνική κατοικία και κόστος στέγασης στις χώρες του ΟΟΣΑ
- AICCOPN: εκτιμήσεις για τα νέα σπίτια που χρειάζονται
- Σύνταγμα της Πορτογαλικής Δημοκρατίας, άρθρο 65
- Νόμος 83/2019, νόμος-πλαίσιο για τη στέγαση
- Portal da Habitação (IHRU): δημόσια προγράμματα και Εθνικό Πρόγραμμα Στέγασης
Η στέγη είναι δικαίωμα.
Ας απαιτήσουμε να τηρηθεί.
Έλα μαζί με όσους ήδη οργανώνονται σε πολυκατοικίες, γειτονιές και χώρους δουλειάς σε όλη τη χώρα.