Για το δικαίωμα στη στέγη · Πορτογαλία
Ένας μισθός πρέπει να φτάνει
για να πληρώσεις ένα σπίτι.
Οι τιμές των κατοικιών σχεδόν τριπλασιάστηκαν σε δέκα χρόνια, μια άνοδος σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και οι μισθοί δεν ακολούθησαν. Δεν είναι μοιραίο: άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν στεγαστικές πολιτικές που λειτουργούν, και οι μελέτες δείχνουν ποιες. Απαιτούμε να εφαρμοστούν κι εδώ, χωρίς άλλες καθυστερήσεις.
Σύνταγμα της Πορτογαλικής Δημοκρατίας · Άρθρο 65
«Όλοι έχουν δικαίωμα, για τους ίδιους και για την οικογένειά τους, σε μια κατοικία επαρκούς μεγέθους, σε συνθήκες υγιεινής και άνεσης, που να προστατεύει την προσωπική οικειότητα και την οικογενειακή ιδιωτικότητα.»
Ένα δικαίωμα γραμμένο το 1976. Πενήντα χρόνια μετά, ακόμη δεν έχει γίνει πράξη.
Σπίτι για όλους Ενοίκια που χωράνε στον μισθό Σταθερά συμβόλαια Περισσότερα σπίτια, πιο γρήγορα Δημόσια και συνεταιριστική κατοικία Τα άδεια σπίτια πίσω στην αγορά Καμία έξωση χωρίς εναλλακτική
Πανεθνική διαδήλωση για τη στέγη, .
Απομένουν 6 ημέρες. 15 πόλεις, οι περισσότερες στις 15:00.
Ατζέντα
Επόμενες κινητοποιήσεις
Σάββατο
-
Manifestação Casa Para Viver: Não nos vão roubar o direito a morar – Covilhã
Covilhã, Jardim Público
-
Casa Para Viver: Não nos vão roubar o direito a morar – Setúbal
Setúbal, Praça do Quebedo
-
Casa Para Viver: Não nos vão roubar o direito a morar – Portalegre
Portalegre, Bairro dos Assentos
-
Casa para Viver – Não nos vão roubar o direito a morar – Nazaré
Nazaré, Avenida Vieira Guimarães
-
Πανεθνική διαδήλωση για τη στέγη στη Λισαβόνα
Λισαβόνα, Alameda D. Afonso Henriques
-
Πανεθνική διαδήλωση για τη στέγη στο Πόρτο
Porto, Praça do Marquês
-
Πανεθνική διαδήλωση για τη στέγη στο Αβέιρο
Aveiro, Estação de Aveiro
-
Casa para Viver – Coimbra
Coimbra, Ponte de Santa Clara
-
Casa para Viver – Viseu
Viseu, Rossio
-
Casa Para Viver: Não nos vão roubar o direito a morar – Braga
Braga, Arco da Porta Nova
-
Casa para Viver: Não nos vão roubar o direito a morar – Leiria
Leiria, Fonte Luminosa
-
Manifestação Casa para Viver – Não nos vão roubar o direito a morar – Vila Real
Vila Real, Avenida Carvalho Araújo
-
Manifestação Casa para Viver – Não nos vão roubar o direito a morar – Beja
Beja, Casa da Cultura
-
Πανεθνική διαδήλωση για τη στέγη στη Βιάνα ντο Καστέλο
Viana do Castelo, Praça da República
-
η ώρα θα επιβεβαιωθεί
Διαδήλωση για το δικαίωμα στη στέγη στην Πόντα Ντελγκάδα
Ponta Delgada, Portas da Cidade
Τρίτη
-
η ώρα θα επιβεβαιωθεί
Συγκέντρωση τη μέρα της ψήφισης του Κρατικού Προϋπολογισμού
Λισαβόνα, Assembleia da República
Νέα
Τελευταία νέα από τον δρόμο
-
· Acampada de Lisboa
A acampada não tem rosto, tem organização coletiva
-
· Acampada de Lisboa
Decisões da Assembleia Popular de 7/11!
-
· Acampada Faro
Sábado dia 7, foi marcado pela Acampada no Jardim Manuel Bivar
-
· Acampada Porto
Vem domingar connosco!
Τύπος
Τελευταία νέα στον Τύπο
Ό,τι δημοσιεύουν εφημερίδες, ραδιόφωνα και τηλεοράσεις για τη στέγαση. Οι τίτλοι είναι αυτοί του κάθε μέσου, στα πορτογαλικά, και κάθε είδηση ανοίγει στον ιστότοπο όπου δημοσιεύτηκε.
-
CNN Portugal ·
“Temos de um lado as pessoas que investiram em habitação e do outro pessoas que olham para a habitação como necessidade. Não há respostas com resultados neutros para qualquer um dos lados” (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
-
CNN Portugal ·
Advogado dos manifestantes diz que acampada “tem sido exemplar”: Jovens são “dignos representantes do que deve ser uma legitima e responsável liberdade de manifestação” (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
-
Diário de Notícias ·
As Vozes da Acampada (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
-
Jornal de Negócios ·
Secretária de Estado da Habitação: contratos já em vigor também têm isenções da renda acessível (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
-
Público ·
Carneiro usa palavras de Cavaco para acusar Governo de incompetência na habitação (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
-
Público ·
Acampada pela habitação manteve tendas no Rossio, apesar de Renata Cambra defender retirada (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
Η κρίση σε αριθμούς
Δεν είναι εντύπωση. Είναι τα επίσημα στοιχεία.
+180%
τόσο ανέβηκαν οι τιμές των σπιτιών στην Πορτογαλία από το 2015 ως το 2025. Μέσος όρος ΕΕ: +65%.
Eurostat
17,79 €/m²
είναι το διάμεσο ενοίκιο στα νέα συμβόλαια στη Λισαβόνα. Για ένα διαμέρισμα 70 m² με δύο υπνοδωμάτια, αυτό κάνει περίπου 1.245 € τον μήνα: περισσότερα από έναν ολόκληρο κατώτατο μισθό.
INE, 2ο τρίμ. 2026
723.000
άδεια σπίτια στην Πορτογαλία, το 12% όλων των κατοικιών.
INE, Απογραφή 2021
≈2%
των σπιτιών είναι δημόσια κατοικία, από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.
ISCTE, 2025
Τι διεκδικούμε
Έξι προτάσεις, η καθεμία δοκιμασμένη στην πράξη
01
Ανατροπή του νόμου για τις μισθώσεις
Ανατροπή του νόμου του 2012 που κατάργησε την ελάχιστη διάρκεια των μισθώσεων και διευκόλυνε τη λύση τους χωρίς αιτία: σταθερές μισθώσεις ως κανόνας, όπως στη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία και την Ισπανία, ενώ οι ιδιοκτήτες διατηρούν το δικαίωμα να ανακτούν το σπίτι τους από ενοικιαστές που δεν πληρώνουν.
02
Τέλος στις κατεδαφίσεις και τις εξώσεις χωρίς εναλλακτική στέγη
Καμία κατεδάφιση κατοικημένων σπιτιών και καμία έξωση χωρίς εναλλακτική στέγη, όπως ήδη απαιτεί ο νόμος-πλαίσιο για τη στέγαση όταν την έξωση την κάνει το κράτος, και όπως έχει δεσμευτεί η Πορτογαλία ενώπιον του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης.
03
Φρένο στις αγορές κατοικιών από επενδυτικά ταμεία
Περιορισμός των αγορών υφιστάμενων κατοικιών από ταμεία και μεγάλους επενδυτές στις περιοχές με τη μεγαλύτερη πίεση, τέλος στα φορολογικά προνόμια που τους δίνουν πλεονέκτημα και χρήση του δικαιώματος προτίμησης που ο νόμος ήδη δίνει στους δήμους, χωρίς να εμποδίζεται όποιος χτίζει νέες κατοικίες.
04
Περισσότερη δημόσια κατοικία
Προσέγγιση του αποθέματος δημόσιας και συνεταιριστικής κατοικίας στα ευρωπαϊκά επίπεδα, με σταθερή χρηματοδότηση μετά το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ, γειτονιές με μεικτά εισοδήματα όπως στη Βιέννη και ένα ταμείο που χρηματοδοτείται από τα ίδια τα ενοίκια, όπως στη Δανία.
05
Δημόσια πρωτοβουλία για την επαναφορά κενών κτιρίων σε χρήση ως κατοικίες
Δημόσιο πρόγραμμα για την επαναφορά κενών κατοικιών και κτιρίων σε χρήση, ξεκινώντας από εκείνα του ίδιου του κράτους: πρώτα με συμφωνίες και βοήθεια για την ανακαίνιση, όπως στην Ιρλανδία και τη Σκωτία, και μόνο για κτίρια που μένουν κενά επί μακρόν, με τα εργαλεία που ήδη προβλέπει ο νόμος.
06
Πραγματικά προσιτά ανώτατα όρια ενοικίων
Το «προσιτό ενοίκιο» να σημαίνει προσιτό για όσους δουλεύουν εδώ: ανώτατα όρια συνδεδεμένα με τα εισοδήματα και όχι μόνο με την αγορά, στα προγράμματα με δημόσιο χρήμα ή φορολογικά προνόμια, και στην ιδιωτική αγορά ενοίκια αναφοράς ανά περιοχή, όπως στη Γερμανία, με εξαίρεση τις νέες κατοικίες.
Ένα πρόβλημα όλων μας
Στο σπίτι, στη δουλειά, στη γειτονιά
Το 2025, το 27% των νοικοκυριών που νοικιάζουν σε τιμές αγοράς ξόδεψαν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για τη στέγη, έναντι 19% κατά μέσο όρο στην ΕΕ (Eurostat). Όταν το σπίτι παίρνει σχεδόν το μισό εισόδημα, μένουν λίγα για όλα τα άλλα. Η στέγη δεν είναι ξεχωριστό ζήτημα: καθορίζει τι μένει από τον μισθό, πού μπορεί κανείς να ζήσει και αν η γειτονιά μένει ζωντανή.
Όσοι νοικιάζουν
Στο σπίτι
Μάθε τα δικαιώματά σου, ενώσου με τους γείτονες της πολυκατοικίας και γράψου σε έναν σύλλογο ενοικιαστών. Όποιος ξέρει τον νόμο και οργανώνεται μπορεί να σταματήσει παράνομες αυξήσεις και εξώσεις χωρίς βάσιμο λόγο.
Όσοι δουλεύουν
Στη δουλειά
Το 2022, η κυβέρνηση, η UGT (συνομοσπονδία συνδικάτων) και οι εργοδοτικές συνομοσπονδίες υπέγραψαν μια συμφωνία για τα εισοδήματα που προέβλεπε αύξηση του κατώτατου μισθού στα 900 € το 2026. Όταν το ενοίκιο ανεβαίνει πιο γρήγορα, αυτή η προσπάθεια χάνεται. Το κόστος της στέγης πρέπει να μπει στις μισθολογικές διαπραγματεύσεις: θέσ’ το στον εργοδότη, στους συναδέλφους σου και στο σωματείο.
Όσοι ζουν στη γειτονιά
Στη γειτονιά
Τοπικά μαγαζιά, σχολεία, κέντρα υγείας: μια γειτονιά χωρίς κατοίκους τα χάνει όλα αυτά. Στις τοπικές κοινότητες με τον περισσότερο τουρισμό, οι τιμές των σπιτιών ανέβηκαν έως και 32% περισσότερο απ’ ό,τι στις υπόλοιπες (Franco και Santos, 2021).
Η στέγη είναι δικαίωμα γραμμένο στο Σύνταγμα από το 1976. Το να γίνει πράξη δεν είναι ζήτημα αριστεράς ή δεξιάς: είναι υποχρέωση κάθε κυβέρνησης.
Δεν είναι η πρώτη φορά
Όταν οι κάτοικοι οργανώθηκαν, κέρδισαν δικαιώματα
1974
Καταλήψεις και επιτροπές κατοίκων
Αμέσως μετά την επανάσταση της 25ης Απριλίου, χιλιάδες οικογένειες καταλαμβάνουν άδεια σπίτια και οργανώνονται σε επιτροπές κατοίκων. Η στέγη γίνεται ένα από τα μεγάλα αιτήματα της επανάστασης.
1976
Η στέγη στο Σύνταγμα
Το άρθρο 65 του Συντάγματος κατοχυρώνει για όλους το δικαίωμα σε επαρκή κατοικία και αναθέτει στο κράτος να το κάνει πραγματικότητα.
2023
Ο δρόμος ξαναγεμίζει
Η πλατφόρμα Casa Para Viver («Σπίτι για να ζεις») ενώνει δεκάδες κινήματα και γεμίζει τους δρόμους πόλεων από τον βορρά ως τον νότο της χώρας.
2026
Σκηνές στην πλατεία
Τον Οκτώβριο, οι κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας στην πλατεία Rossio της Λισαβόνας και στην Praça D. João I του Πόρτο φέρνουν τη στέγη στο κέντρο των πόλεων. Η αστυνομία τις διαλύει, αλλά οι διαμαρτυρίες μεγαλώνουν, και στις 24 Οκτωβρίου χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν στη Λισαβόνα και στο Πόρτο.
Για να δεις
Ο εξευγενισμός στον κινηματογράφο
Η συλλογικότητα Left Hand Rotation κινηματογραφεί τον εξευγενισμό πολύ πριν η λέξη φτάσει στις εφημερίδες. Με έδρα τη Λισαβόνα από το 2011, καταγράφει πώς ο τουρισμός και η κερδοσκοπία αδειάζουν τις γειτονιές και, από το 2010 έως το 2021, έφερε τα εργαστήρια «Gentrificación no es un nombre de señora» σε 17 πόλεις 9 χωρών. Οι ταινίες είναι δωρεάν.
O que vai acontecer aqui?
Τα κινήματα που υπερασπίζονται το δικαίωμα να ζει κανείς στη Λισαβόνα, όπως τα αφηγούνται όσοι αντιστέκονται στις εξώσεις. Γυρίστηκε μαζί με τα Stop Despejos και Habita!.
Terramotourism
Το 1755 ένας σεισμός κατέστρεψε τη Λισαβόνα. Σήμερα η πόλη τρέμει από έναν τουριστικό σεισμό που διώχνει τους κατοίκους της από το κέντρο.
Alfama é Marcha
Η προετοιμασία της λαϊκής πορείας της Alfama και ένα ερώτημα: πώς θα αποφύγουμε να γίνει η ζωή της γειτονιάς φολκλόρ για τουρίστες;
O nosso último filme sobre Lisboa
Από την Expo 98 έως τις πιο πρόσφατες διαμαρτυρίες, μαζί με την κατεδάφιση του Bairro da Jamaica στο Seixal. Έκανε πρεμιέρα στο DocLisboa στις 22 Οκτωβρίου 2026 και θα είναι διαθέσιμη δωρεάν στο site της συλλογικότητας.
Τα βίντεο βρίσκονται στο Vimeo και φορτώνονται μόνο όταν πατήσεις «Δες την ταινία». Από εκεί και πέρα το Vimeo μπορεί να αποθηκεύσει cookies στον φυλλομετρητή σου.
Αλληλεγγύη
Υποθέσεις που στηρίζουμε
Η υπεράσπιση του σπιτιού είναι και υπεράσπιση του τόπου όπου ζούμε. Αυτές είναι υποθέσεις που στηρίζει η Cultura no Muro και σε προσκαλούμε να τις γνωρίσεις.
Quinta dos Ingleses: πολυτελή διαμερίσματα εκεί όπου λείπουν σπίτια για να ζήσει κανείς
Στον τελευταίο μεγάλο χώρο πρασίνου δίπλα στην παραλία του Carcavelos θέλουν να χτίσουν περίπου 850 πολυτελή διαμερίσματα.
Covas do Barroso: το χωριό που δεν θέλει ορυχείο
Ένα χωριό του Barroso, Παγκόσμια Γεωργική Κληρονομιά, αγωνίζεται ενάντια σε τέσσερα ανοιχτά ορυχεία λιθίου.
Δεν είσαι μόνος
Ποιοι κινητοποιούνται για τη στέγη
Κινήματα, σύλλογοι και συλλογικότητες που υπερασπίζονται το δικαίωμα στο σπίτι στην Πορτογαλία. Γνώρισέ τους και έλα μαζί τους.
Η στέγη είναι δικαίωμα.
Ας απαιτήσουμε να τηρηθεί.
Έλα μαζί με όσους ήδη οργανώνονται σε πολυκατοικίες, γειτονιές και χώρους δουλειάς σε όλη τη χώρα.