Kryzys w liczbach
Mieszkanie kosztuje dziś prawie trzy razy więcej niż dziesięć lat temu
Płace zostały w tyle, mieszkań publicznych prawie nie ma, a setki tysięcy mieszkań stoją puste. Oto oficjalne dane, ze źródłami, żeby każdy mógł je sprawdzić.
Osiem liczb, które tłumaczą kryzys
+180%
o tyle wzrosły ceny mieszkań w latach 2015–2025 – drugi największy wzrost w UE. Średnia UE: +65%.
Eurostat, 2026
27,2%
najemców płacących czynsz rynkowy wydaje na mieszkanie ponad 40% dochodu. Średnia UE: 18,6%.
Eurostat, 2025
17,79 €/m²
to mediana czynszu w nowych umowach w Lizbonie. Mediana krajowa po raz pierwszy przekroczyła 10 €/m².
INE, II kw. 2026
920 €
to płaca minimalna brutto w 2026 roku (około 819 € netto). Mieszkanie dwupokojowe o powierzchni 70 m² w Lizbonie kosztuje około 1245 € miesięcznie.
Dekret z mocą ustawy nr 139/2025
723 215
pustych mieszkań, 12,1% całego zasobu mieszkaniowego. Ponad połowa, około 375 000, nie była ani na sprzedaż, ani na wynajem.
INE, spis powszechny 2021
≈2%
mieszkań to mieszkania publiczne – jeden z najniższych odsetków w Europie po dekadach niedoinwestowania.
ISCTE, 2025
28,9 roku
w tym wieku średnio młodzi ludzie wyprowadzają się od rodziców. Średnia UE: 26,2.
Eurostat, dane za 2024 rok
1447
tytułów eksmisyjnych wydano w 2025 roku – o 44% więcej niż rok wcześniej. Obejmują też sprawy wszczęte we wcześniejszych latach.
IGFEJ, za dziennikiem Público
Jak do tego doszło
Nie ma jednej przyczyny, ale wszystkie da się rozwiązać.
Mieszkanie stało się inwestycją
„Złote wizy” i ulgi podatkowe dla nowych rezydentów przyciągnęły kapitał do nieruchomości. Dziś kupujący z rezydencją podatkową za granicą to około 5% transakcji, ale ci spoza UE płacą średnio dwa razy więcej (470 tys. euro wobec 234 tys. euro u kupujących z rezydencją podatkową w Portugalii). Bank Portugalii uważa popyt zagraniczny za istotny dla kształtowania się cen.
Koncentracja najmu krótkoterminowego
W historycznych centrach Lizbony i Porto całe kamienice straciły mieszkańców i zamieniły się w najem krótkoterminowy. W Portugalii wzrost udziału najmu krótkoterminowego w gminie o 1 punkt procentowy podniósł ceny mieszkań o 3,7% (Franco i Santos, 2021).
Mało mieszkań publicznych
Publiczny zasób mieszkaniowy to około 120 tysięcy mieszkań, mniej więcej 2% wszystkich, wobec średnio 7% w OECD. Przy tak małej liczbie mieszkań publicznych osoby o niskich dochodach są zdane wyłącznie na rynek.
Buduje się mało
Branża budowlana szacuje, że potrzeba 45 tysięcy nowych mieszkań rocznie. W ostatniej dekadzie budowano około 15 tysięcy rocznie, a w 2025 roku oddano do użytku około 30 tysięcy.
Płace, które zostały w tyle
W latach 2015–2025 ceny mieszkań wzrosły o 180%. W tym samym czasie płaca minimalna wzrosła o 72%, z 505 € do 870 €. Mieszkania podrożały ponad dwa razy bardziej niż najniższe pensje.
Puste mieszkania poza rynkiem
Spis powszechny z 2021 roku wykazał 723 215 pustych mieszkań. Wiele z nich jest zniszczonych, ale ponad połowa nie była ani na sprzedaż, ani na wynajem, w tym prawie 90 000 w obszarze metropolitalnym Lizbony.
Do obejrzenia
Gentryfikacja w kinie
Kolektyw Left Hand Rotation filmuje gentryfikację od dawna, na długo zanim to słowo trafiło do gazet. Od 2011 roku działa w Lizbonie, dokumentuje, jak turystyka i spekulacja wyludniają dzielnice, a w latach 2010–2021 zawiózł swoje warsztaty „Gentrificación no es un nombre de señora” do 17 miast w 9 krajach. Jego filmy są bezpłatne.
O que vai acontecer aqui?
Ruchy broniące prawa do mieszkania w Lizbonie, oczami ludzi, którzy opierają się eksmisjom. Zrealizowany ze Stop Despejos i Habita!.
Terramotourism
W 1755 roku trzęsienie ziemi zniszczyło Lizbonę. Dziś miastem wstrząsa trzęsienie turystyczne, które wypycha mieszkańców z centrum.
Alfama é Marcha
Przygotowania do ludowego marszu w Alfamie i pytanie: jak nie dopuścić, by życie dzielnicy stało się folklorem dla turystów?
Janela
Lizbona widziana z okna: na zewnątrz miasto w pośpiechu odnawia się na przyjazd gości.
Bonfim. Ilhas do tesouro
Na warsztatach z lokalnymi kolektywami uczestnicy stworzyli mapę konfliktów mieszkaniowych w Bonfim i rozwiesili na ulicach plakaty.
Bye and thanks for nothing
Akcja w porcie Ponta Delgada przeciwko masowemu przypływaniu statków wycieczkowych na São Miguel, z kolektywem Habitat Açores.
Ficción inmobiliaria
Fragmenty filmów fabularnych, w których spekulacja nieruchomościami i gentryfikacja są częścią fabuły. Jest też druga część (otwiera się w nowej karcie).
O nosso último filme sobre Lisboa
Od Expo 98 po najnowsze protesty, w tym wyburzenie osiedla Bairro da Jamaica w Seixal. Premiera odbyła się na DocLisboa 22 października 2026 roku, a film będzie bezpłatnie dostępny na stronie kolektywu.
Museo de los Desplazados
Otwarte, współtworzone archiwum o gentryfikacji i ludziach, których wypiera, powstałe na warsztatach kolektywu.
Gentrificación no es un nombre de señora
Warsztaty o gentryfikacji i roli kultury w tym procesie, w 17 miastach w 9 krajach, w tym w Lizbonie i Porto.
Filmy są na Vimeo i ładują się dopiero po kliknięciu „Obejrzyj film”. Od tej chwili Vimeo może zapisywać pliki cookie w twojej przeglądarce.
Solidarność
Sprawy, które wspieramy
Obrona domu to także obrona miejsca, w którym się żyje. Oto sprawy, które wspiera Cultura no Muro i które warto poznać.
Quinta dos Ingleses: luksusowe apartamenty tam, gdzie brakuje mieszkań
W Carcavelos, naprzeciwko plaży, Quinta dos Ingleses ma około 52 hektarów zieleni, z czego 35 to las sosnowy. Nazwa pochodzi od Anglików z firmy podmorskiego kabla telegraficznego, który dotarł tu w 1870 roku. Ci, którzy jej bronią, nazywają ją „ostatnimi zielonymi płucami Linhy”.
Plan zatwierdzony przez władze Cascais pozwala zbudować tam około 850 mieszkań w budynkach do siedmiu pięter, a do tego hotele i sklepy. Teren należy do firmy budowlanej Alves Ribeiro. To nie są mieszkania dla ludzi, którzy tu pracują: prasa opisuje je jako luksusowe apartamenty.
W kwietniu 2024 roku na terenie posiadłości mieszkało w namiotach i kamperach około 40 osób, których nie było stać na czynsz. Musiały się wyprowadzić, żeby mogła ruszyć budowa, a burmistrz odmówił im mieszkań socjalnych.
SOS Quinta dos Ingleses to obywatelski i bezpartyjny ruch, od 2021 roku stowarzyszenie, a od 2024 roku pozarządowa organizacja ekologiczna. Broni lasu sosnowego, plaży i pamięci miejsca, a w październiku 2023 roku pozwał władze miasta, uznając, że projekt narusza przepisy o ochronie wybrzeża.
Covas do Barroso: wieś, która nie chce kopalni
W Covas do Barroso, w gminie Boticas, brytyjska firma Savannah Resources chce otworzyć cztery odkrywkowe kopalnie litu o głębokości około 100 metrów, a do tego hałdy i zakłady przemysłowe.
Barroso to jedyne w Portugalii światowe dziedzictwo rolnicze FAO, uznane w 2018 roku za rolnictwo i pasterstwo, które od wieków kształtują krajobraz, z ziemią wspólną, tak zwanymi baldios, którą sąsiedzi zarządzają razem.
Stowarzyszenie Unidos em Defesa de Covas do Barroso i współwłaściciele baldios bronią ziemi, wody i sposobu życia wsi. Rząd pozwolił firmie zająć prywatne i wspólne grunty bez zgody właścicieli, a sądy już kilka razy wstrzymywały prace, ostatnio w czerwcu 2026 roku.
Nikt nie powinien tracić swojej ziemi ani domu bez własnej zgody, bez sprawiedliwego odszkodowania i bez rzetelnej oceny skutków.
Zabierz głos
Plany zagospodarowania, duże inwestycje budowlane, kopalnie i inne projekty, które zmieniają okolicę, przechodzą konsultacje społeczne, zanim ruszą. Na portalu Participa zobaczysz otwarte konsultacje i możesz wyrazić swoją opinię. Im więcej osób weźmie udział, tym trudniej je zignorować.
Kalendarium
Co się zmieniło w prawie
2006
Nowy reżim najmu miejskiego (NRAU)
Ustawa nr 6/2006 (NRAU) ustala obecne zasady dotyczące długości umów, podwyżek czynszu i zakończenia najmu.
2009
Ulgi dla nowych rezydentów
Dekret z mocą ustawy nr 249/2009 (tzw. reżim „rezydenta niezwykłego”) daje dziesięć lat niższych podatków osobom, które przeprowadzają się do Portugalii. Zwiększa presję na ceny w dużych miastach; dla nowych osób zostaje zamknięty w 2024 roku.
2012
Złote wizy
Ustawa nr 29/2012 daje zezwolenie na pobyt każdemu, kto kupi nieruchomość za co najmniej 500 tysięcy euro. Do 2023 roku zdecydowaną większość tych wiz przyznaje się za zakup mieszkań.
2012
„Ustawa czynszowa”
Ustawa nr 31/2012 ułatwia podnoszenie starych czynszów i eksmisje oraz wprowadza przyspieszony tryb eksmisji. To tej ustawy uchylenia żądają miasteczka namiotowe.
2014
Najem krótkoterminowy
Dekret z mocą ustawy nr 128/2014 tworzy ramy prawne najmu krótkoterminowego dla turystów (alojamento local). Całe kamienice w Lizbonie i Porto znikają z rynku mieszkaniowego.
2019
SIGI
Dekret z mocą ustawy nr 19/2019 tworzy SIGI – spółki inwestycyjne notowane na giełdzie, które kupują mieszkania na wynajem i są opodatkowane jak fundusze inwestycyjne.
2019
Ochrona najemców i ustawa ramowa
Ustawy nr 12/2019 i nr 13/2019 zakazują nękania najemców i dają umowom większą stabilność. Ustawa nr 83/2019 uznaje mieszkanie za prawo podstawowe. Wiele z jej zapisów wciąż pozostaje na papierze.
2023
Pakiet „Mais Habitação”
Ustawa nr 56/2023 ogranicza do 2% podwyżkę czynszu w nowych umowach na mieszkania już wcześniej wynajmowane, kończy ze złotymi wizami za nieruchomości i zaostrza zasady najmu krótkoterminowego oraz dotyczące pustostanów.
2024
Nowe prawo gruntowe
Dekret z mocą ustawy nr 117/2024 pozwala przekształcać grunty rolne w miejskie pod budowę mieszkań, w ramach rządowego programu „Construir Portugal”.
2026
Szybsze eksmisje: to jeszcze nie prawo
Rządowy projekt ustawy nr 103/XVII znosi limit 2% w nowych umowach i przyspiesza eksmisje za zaległości w czynszu. Przeszedł pierwsze czytanie 30 września głosami PSD, IL i CDS przy wstrzymaniu się Chegi i jest teraz omawiany w komisji. Wciąż zdążymy go zatrzymać.
Źródła
Dane zweryfikowane w październiku 2026 roku. Badania naukowe, na których opiera się każda propozycja, znajdziesz na stronie Czego żądamy. Jeśli znajdziesz błąd albo masz nowsze dane, daj nam znać.
- INE, portugalski urząd statystyczny: indeks cen mieszkań, czynsze w nowych umowach, spis powszechny 2021
- Eurostat: indeks cen mieszkań, wiek wyprowadzki od rodziców
- PORDATA: dane historyczne o mieszkaniach, płacach i ludności
- OECD, Affordable Housing Database: mieszkania socjalne i koszty mieszkaniowe w krajach OECD
- AICCOPN: szacunki potrzebnej liczby nowych mieszkań
- Konstytucja Republiki Portugalskiej, art. 65
- Ustawa nr 83/2019, ustawa ramowa o mieszkalnictwie
- Portal da Habitação (IHRU): programy publiczne i Krajowy Program Mieszkaniowy
Mieszkanie to prawo.
Dopilnujmy, by było przestrzegane.
Dołącz do tych, którzy już organizują się w blokach, dzielnicach i zakładach pracy w całym kraju.