Participa

Memoria

Non é a primeira vez

Da revolución do 25 de Abril ás manifestacións de hoxe, a historia da vivenda en Portugal é a historia de xente que se organizou.

Non é a primeira vez

Cando os veciños se organizaron, gañaron dereitos

Moitos dos dereitos que temos en vivenda naceron da presión de quen se organizou. Estes son algúns dos momentos que nos trouxeron ata aquí.

1974

Ocupacións e comisións de veciños

Xusto despois da revolución do 25 de Abril, milleiros de familias ocupan casas baleiras e organízanse en comisións de veciños. A vivenda convértese nunha das grandes reivindicacións da revolución.

1974

SAAL: construír coa veciñanza

O Serviço de Apoio Ambulatório Local (SAAL), un programa público de vivenda, xunta arquitectos e veciñanza para construír vivenda digna nos barrios onde a xente xa vivía: o dereito ao lugar. Proxectos como o Bairro da Bouça, no Porto, nacen de aí.

1976

A vivenda na Constitución

O artigo 65 da Constitución garante a todas as persoas o dereito a unha vivenda axeitada e encarga ao Estado facelo realidade.

1993

Programa Especial de Realoxamento (PER)

O PER realoxa decenas de miles de familias que vivían en chabolas nas áreas metropolitanas de Lisboa e do Porto, despois de décadas de presión veciñal.

2019

Lei de Bases da Vivenda

Por primeira vez, unha lei de bases (Lei 83/2019) recoñece a vivenda como dereito fundamental e o Estado como o seu garante.

2023

A rúa volve encherse

A plataforma Casa Para Viver xunta ducias de movementos e enche as rúas de cidades de norte a sur do país.

2026

«Já não dá»: xa non podemos máis

En marzo, a xente sae á rúa en 16 localidades contra os cambios que facilitan os desafiuzamentos. O manifesto «Já não dá» asínano 90 asociacións, colectivos, cooperativas e sindicatos.

2026

Tendas na praza

En outubro, as acampadas no Rossio, en Lisboa, e na Praça D. João I, no Porto, levan a vivenda ao centro das cidades. A policía desmóntaas, pero as protestas medran, e o 24 de outubro milleiros de persoas desfilan en Lisboa e no Porto.

Dereito de manifestación

Tres cargas policiais en dez días

En outubro de 2026, a policía disolveu pola forza as acampadas pacíficas pola vivenda tres veces en dez días, sempre de madrugada. A PSP detivo 86 persoas e houbo decenas de feridos: só na madrugada do 25 de outubro, os hospitais de São José e de Santa Maria atenderon 27 persoas feridas no Rossio. A web A Carga reúne as noticias e os vídeos. Unha praza con tendas non xustificaba porras, cans nin balas de goma.

15/10

Porto, Praça D. João I

Contra as 3 h, a PSP desaloxa a acampada a porrazos. Os Bombeiros Voluntarios do Porto atenden oito persoas e levan dúas ao Hospital de Santo António; a organización conta 37 feridos. A Provedora de Xustiza pide explicacións urxentes á PSP.

20/10

Lisboa, Rossio

Ás 6 h, con moita xente aínda durmindo, segundo a organización, a policía retira as tendas. 55 persoas son detidas por desobediencia e postas en liberdade o mesmo día como investigadas.

25/10

Lisboa e Porto

Na madrugada seguinte ás marchas do 24 de outubro, a policía carga con porras e cans e detén 31 persoas. Os hospitais de São José e de Santa Maria atenden 27 feridos do Rossio; a PSP falaba de cinco. No São José, quen acompañaba os feridos relata cabezas abertas e un mozo cunha ferida de bala de goma na cara. Unha observadora de Amnistía Internacional, co seu chaleco identificativo, está entre as persoas golpeadas con porras.

Que din a Constitución e os xuristas

A Constitución garante a todas as persoas o dereito a reuniren «pacificamente e sen armas, mesmo en lugares abertos ao público, sen necesidade de ningunha autorización» (artigo 45) e prohibe á policía ir alén do «estritamente necesario» (artigo 272). A PSP invoca un decreto lei de agosto de 1974, anterior á Constitución, que prohibe manifestacións na rúa despois das 0.30 h. Son moitos os xuristas que consideran a actuación policial inxustificada e ilegal:

  • O constitucionalista Jorge Reis Novais, antigo asesor do presidente Jorge Sampaio, afirma que o dereito de manifestación «foi violado de forma ostensiva» polas intervencións policiais.
  • A constitucionalista Teresa Violante fala de violacións «grosas» do dereito de manifestación e considera que partes do decreto, lidas ao pé da letra, son inconstitucionais.
  • O maxistrado xubilado Eurico Reis defende que o decreto, anterior a 1976, pode considerarse contrario á Constitución, no todo ou en parte.
  • O avogado António Garcia Pereira considera ilegais as detencións no Rossio e desproporcionada a actuación policial.
  • 430 avogados asinaron unha carta aberta: as tendas forman parte do protesto e non precisan licenza municipal, o decreto de 1974 non pode prevalecer sobre a Constitución, quen rexeita unha orde de dispersión ilegal non comete o delito de desobediencia e os policías poden negarse a cumprir ordes ilexítimas (artigo 271 da Constitución).
  • Máis de mil profesionais da xustiza, entre avogados, xuristas e estudantes de Dereito, enviaron outra carta aberta á Presidencia da República: o dereito de manifestación «non é unha concesión do poder político, senón un dereito fundamental cuxo exercicio non depende de autorización».

O Tribunal Constitucional nunca se pronunciou sobre o decreto: xa é hora de que o faga.

Outras tendas, outra resposta

Acampar en protesta non é ningunha novidade en Lisboa, e case sempre se tolerou:

  • En 2020, empresarios da hostalaría acamparon unha semana diante da Assembleia da República, en folga de fame. O protesto rematou nunha reunión, non nunha carga.
  • En 2020, a JSD, a mocidade do PSD, pasou unha noite en tendas á porta do Ministerio do Ensino Superior, contra a falta de aloxamento para estudantes. Non houbo orde de dispersión.
  • En 2023, o sindicato de docentes S.TO.P. montou unhas 30 tendas no Rossio, a mesma praza, e despois no Largo de Camões. Non houbo cargas.
  • En marzo de 2026, estudantes do Técnico pasaron unha noite acampados á porta do campus, sen intervención policial.
  • No Porto, en 2024, os bombeiros municipais mantiveron unha tenda de protesto durante 42 noites, sen intervención policial.

A revista Sábado, que comparou estes casos, conclúe que a violencia policial contra as acampadas pola vivenda é «case inédita».

Por que nos importa a todos

Unha tenda nunha praza é unha forma de expresión. Se o mesmo xesto se lles tolera a uns e se lles disolve a porrazos a outros, o límite deixa de ser a lei e pasa a ser a mensaxe, e iso trava a liberdade de expresión de calquera persoa, sexa cal sexa a causa. Amnistía Internacional denuncia o «uso excesivo e desproporcionado da forza», e as propias normas da PSP prohiben os golpes de porra na cabeza. O presidente da República, António José Seguro, díxoo: «Non son imaxes normais para unha democracia consolidada».

Pedimos que as investigacións en curso se conclúan e se fagan públicas, que se revisen os procesos contra quen protestaba en paz e que o límite das 0.30 h se leve ao Tribunal Constitucional.

Fontes

A vivenda é un dereito.
Fagamos que se cumpra.

Únete a quen xa se está a organizar en edificios, barrios e centros de traballo por todo o país.

Participa
Contacta connosco