A raised arm holds up a bunch of keys amid the crowd at a housing protest, at dusk.

Etxebizitza eskubidearen alde · Portugal

Soldata batek nahikoa izan behar du
etxe bat ordaintzeko.

Etxebizitzen prezioa ia hirukoiztu egin da hamar urtean, Europar Batasuneko batez bestekoa baino ia hiru aldiz gehiago, eta soldatek ez dute erritmoa jarraitu. Ez da patua: Europako beste herrialde batzuek funtzionatzen duten etxebizitza-politikak dituzte, eta ikerketek erakusten dute zeintzuk. Hemen ere aplikatzea eskatzen dugu, atzerapen gehiagorik gabe.

Errepublikako Konstituzioa · 65. artikulua

«Pertsona orok du eskubidea, beretzat eta bere familiarentzat, neurri egokiko etxebizitza bat izateko, higiene- eta erosotasun-baldintzetan, eta norberaren intimitatea eta familiaren pribatutasuna gordeko dituena.»

1976an idatzitako eskubidea. Berrogeita hamar urte geroago, oraindik bete gabe dago.

Etxea guztiontzat Soldatan sartzen diren errentak Kontratu egonkorrak Etxe gehiago, azkarrago Etxebizitza publiko eta kooperatiboa Etxe hutsak merkatura berriro Kaleratzerik ez aukerarik gabe

Etxebizitzaren aldeko manifestazio nazionala, .

6 egun falta dira. 15 hiri, gehienak 15:00(e)tan.

Agenda

Hurrengo mobilizazioak

larunbata

Albisteak

Kaleko azken albisteak

Prentsa

Prentsako azken albisteak

Egunkariek, irratiek eta telebistek etxebizitzari buruz argitaratzen dutena. Izenburuak hedabide bakoitzarenak dira, portugesez, eta albiste bakoitza argitaratu zen webgunean irekitzen da.

Krisia zenbakitan

Ez da sentsazio bat. Zenbaki ofizialak dira.

+180%

igo da etxeen prezioa Portugalen 2015etik 2025era. EBko batez bestekoa: +%65.

Eurostat

17,79 €/m²

da Lisboako kontratu berrien errenta mediana. 70 m²-ko bi logelako etxe batean, hilean 1.245 € inguru: gutxieneko soldata oso bat baino gehiago.

INE, 2026ko 2. hiruhilekoa

723.000

etxe huts Portugalen, etxebizitza guztien %12.

INE, 2021eko errolda

≈2%

da etxebizitza publikoa etxe guztien artean, Europako ehunekorik txikienetako bat.

ISCTE, 2025

Zer eskatzen dugu

Sei proposamen, bakoitza dagoeneko frogatua

01

Alokairu-legea atzera botatzea

Kontratuen gutxieneko iraupena kendu eta kontratuak arrazoirik gabe amaitzea erraztu zuen 2012ko legea atzera botatzea: kontratu egonkorrak arau gisa, Alemanian, Herbehereetan, Frantzian eta Espainian bezala, ordaintzen ez duenaren etxebizitza berreskuratzeko eskubidea jabeari kendu gabe.

02

Etxebizitza-alternatibarik gabeko eraispenen eta etxegabetzeen amaiera

Jendea bizi den etxebizitzarik ez eraistea eta inor ez etxegabetzea etxebizitza-alternatibarik gabe, Etxebizitzaren Oinarrizko Legeak dagoeneko eskatzen duen bezala Estatuak etxegabetzen duenean, eta Portugalek NBEren eta Europako Kontseiluaren aurrean hartutako konpromisoa betez.

03

Higiezinen funtsek etxebizitzak erosteari balazta

Presio handieneko eremuetan funtsek eta inbertitzaile handiek lehendik dauden etxebizitzak erostea balaztatzea, abantaila ematen dieten zerga-onurak kentzea eta legeak udalei dagoeneko ematen dien lehentasunez erosteko eskubidea erabiltzea, etxebizitza berriak eraikitzen dituztenei balaztarik jarri gabe.

04

Etxebizitza publiko gehiago

Parke publikoa eta kooperatiboa Europako mailetara hurbiltzea, PRRren (EBk finantzatutako suspertze-plana) ondoren finantzaketa egonkorrarekin, diru-sarrera mistoak dituzten auzoekin, Vienan bezala, eta alokairuekin berekin ordaintzen den funts batekin, Danimarkan bezala.

05

Higiezin hutsak etxebizitzetarako berreskuratzeko ekimen publikoa

Etxebizitza eta eraikin hutsak erabilgarri jartzeko programa publiko bat, Estatuarenetatik hasita: lehenik akordioekin eta obretarako laguntzarekin, Irlandan eta Eskozian bezala, eta aspalditik hutsik dauden eraikinetarako soilik legeak dagoeneko aurreikusten dituen tresnak.

06

Alokairuaren goi-muga benetan eskuragarriak aplikatzea

«Alokairu eskuragarri» esapideak hemen lan egiten duenarentzat eskuragarria esan nahi izatea: diru edo onura publikoak dituzten programetan, diru-sarrerei lotutako goi-mugak, eta ez merkatuari bakarrik; eta merkatu pribatuan, eremu bakoitzeko erreferentziazko alokairuak, Alemanian bezala, etxebizitza berriak salbuetsita.

Guztion arazoa

Etxean, lanean eta auzoan

2025ean, merkatu-prezioan alokatzen duten familien %27k diru-sarreren %40 baino gehiago gastatu zuten etxebizitzan, EBko batez besteko %19aren aldean (Eurostat). Etxeak diru-sarreren ia erdia eramaten duenean, gutxi geratzen da beste guztirako. Etxebizitza ez da gai bereizi bat: berak erabakitzen du zer geratzen den soldatatik, non bizi daitekeen eta auzoak bizirik jarraitzen duen.

Alokairuan bizi direnak

Etxean

Ezagutu zure eskubideak, elkartu zure eraikineko bizilagunekin eta egin zaitez errentarien elkarte bateko kide. Legea ezagutu eta antolatzen denak legez kanpoko igoerak eta oinarririk gabeko kaleratzeak geldiaraz ditzake.

Lanean ari direnak

Lanean

2022an, Gobernuak, UGT sindikatu-konfederazioak eta enpresarien konfederazioek diru-sarreren akordio bat sinatu zuten, gutxieneko soldata 2026an 900 €-ra igotzea aurreikusten zuena. Errenta azkarrago igotzen denean, ahalegin hori galdu egiten da. Etxearen kostuak soldata-negoziazioetan sartu behar du: atera gaia enpresarekin, lankideekin eta sindikatuarekin.

Auzoan bizi direnak

Auzoan

Tokiko merkataritza, eskolak, osasun-etxeak: bizilagunik gabeko auzo batek hori guztia galtzen du. Turismo gehien duten parrokietan, etxeen prezioa gainerakoetan baino %32 gehiago igotzera iritsi zen (Franco eta Santos, 2021).

Etxebizitza Konstituzioan idatzitako eskubidea da 1976tik. Hori betetzea ez da ez ezkerrekoa ez eskuinekoa: edozein gobernuren betebeharra da.

Ez da lehen aldia

Bizilagunak antolatu zirenean, eskubideak lortu zituzten

1974

Okupazioak eta bizilagun-batzordeak

25 de Abril-en (1974ko apirilaren 25eko iraultza) berehala, milaka familiak etxe hutsak okupatu eta bizilagun-batzordeetan antolatu ziren. Etxebizitza iraultzaren eskaera handietako bat bihurtu zen.

1976

Etxebizitza Konstituzioan

Konstituzioaren 65. artikuluak etxebizitza egokirako eskubidea bermatzen die guztiei, eta Estatuari egozten dio hori egia bihurtzeko ardura.

2023

Kaleak berriro betetzen dira

Casa Para Viver plataformak dozenaka mugimendu batzen ditu eta herrialdeko hiriak iparretik hegoaldera betetzen ditu jendez.

2026

Dendak plazan

Urrian, Lisboako Rossioko eta Portoko Praça D. João I-eko kanpaldiek etxebizitza hirien erdigunera eramaten dute. Poliziak desegiten ditu, baina protestek hazten jarraitzen dute, eta urriaren 24an milaka lagunek egiten dute manifestazioa Lisboan eta Porton.

Ikusteko

Gentrifikazioa zineman

Left Hand Rotation kolektiboa gentrifikazioa filmatzen ari zen hitza egunkarietara iritsi baino askoz lehenago. 2011tik Lisboan bizi da, eta turismoak eta espekulazioak auzoak nola husten dituzten dokumentatzen du; 2010etik 2021era, «Gentrificación no es un nombre de señora» tailerrak 9 herrialdetako 17 hiritara eraman zituen. Filmak doakoak dira.

2019 · 82 min · Lisboa

O que vai acontecer aqui?

Lisboan bizitzeko eskubidea defendatzen duten mugimenduak, etxegabetzeei aurre egiten dietenek kontatuta. Stop Despejos eta Habita!-rekin egina.

2016 · 43 min · Lisboa

Terramotourism

1755ean, lurrikara batek Lisboa suntsitu zuen. Gaur, hiriak dardara egiten du turismo-lurrikara batekin, bertan bizi direnak erdigunetik kanpora botatzen dituena.

2017 · 41 min · Lisboa

Alfama é Marcha

Alfamako herri-martxaren prestaketa eta galdera bat: nola saihestu auzoko bizitza turistentzako folklore bihurtzea?

2026 · 66 min · Lisboa

O nosso último filme sobre Lisboa

Expo 98tik azken protestetara, Seixaleko Bairro da Jamaicaren eraispena barne. DocLisboan estreinatu zen 2026ko urriaren 22an, eta doan ikusi ahal izango da kolektiboaren webgunean.

Bideoak Vimeon daude, eta «Ikusi filma» sakatzen duzunean bakarrik kargatzen dira. Hortik aurrera, Vimeok cookieak gorde ditzake zure nabigatzailean.

Elkartasuna

Babesten ditugun kausak

Etxea defendatzea bizi zaren lekua defendatzea ere bada. Hauek dira Cultura no Muro-k babesten dituen kausak, eta ezagutzera gonbidatzen zaitugu.

Lurrezko bidea pinuen artean Quinta dos Inglesesen, Carcavelosen.
Argazkia: Bisnagajanota, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons. Zuri-beltzera bihurtua.

Kasu bat gure ondoan

Quinta dos Ingleses: luxuzko etxebizitzak, bizitzeko etxeak falta diren lekuan

Carcavelosko hondartzaren ondoko azken gune berde handian, luxuzko 850 bat etxebizitza eraiki nahi dituzte.

Santa Maria harrizko eliza, Covas do Barroso herrian.
Argazkia: GFreihalter, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons. Zuri-beltzera bihurtua.

Boticas, Trás-os-Montes

Covas do Barroso: meategirik nahi ez duen herria

Barrosoko herri bat, Munduko Nekazaritza Ondarea, zeru irekiko lau litio-meategiren aurka borrokan ari da.

Ez zaude bakarrik

Nor mobilizatzen da etxebizitzaren alde

Portugalen etxebizitza eskubidea defendatzen duten mugimendu, elkarte eta kolektiboak. Ezagutu itzazu eta batu zaitez.

Etxebizitza eskubide bat da.
Bete dadila eskatu dezagun.

Batu herrialde osoan eraikinetan, auzoetan eta lantokietan antolatzen ari direnekin.